KAPLICE
KAPLICE DRÓŻKOWE
Kaplice z łączącymi je dróżkami stanowią osnowę Kalwarii. Pierwszych 28 kaplic wybudował A.M. Fredro, które służyć miały do rozważania Męki Pańskiej. Wzorując się na modelu jerozolimskim wytyczono plan dróżek kalwaryjskich. Na krętej sieci dróżek wpisanej w krajobraz górski ulokowano kaplice. Do dnia dzisiejszego nie zachowała się żadna z kaplic fundacji A.M. Fredry. Na podstawie zachowanego materiału źródłowego można domniemywać, że te pierwsze kapliczki były drewniane lub też wykonane były w formie figur bądź krzyży. Przy kapliczkach bardzo często zamieszkiwali pustelnicy, którzy swoje życie spędzali na rozmyślaniu.
Za czasów działalności Sz. J. Dwernickiego w Kalwarii wybudowano 20 kaplic zarówno murowanych jak i drewnianych. We wnętrzach ustawiono figury obrazujące sceny z Drogi Krzyżowej, nadano kaplicom nazwy. Do roku 1875 ojcowie sprawujący godność gwardiana budowali nowe, jak i modernizowali już istniejące kaplice.
Na dróżkach występuje 41 kaplic kalwaryjskich, 35 murowanych, 6 drewnianych, jeden krzyż drewniany i trzy kamienne słupy. 35 kaplic i krzyż nad rzeką Wiar służą do rozważania tajemnic Męki Pańskiej, a także tajemnic związanych z życiem Matki Bożej (Zaśnięcia, Pogrzebu i Wniebowzięcia). Kaplice te nazywane są dróżkowe, bowiem przy nich w czasie odpustu odprawiane są specjalne nabożeństwa, tzw. "dróżki".
Kaplice dróżkowe można pogrupować w cztery zespoły:
1. Grupa Kajfasza z 8 kaplicami,
2. Grupa nad rzeką Cedron z 6 kaplicami i krzyżem,
3. Grupa Gradusów z 13 kaplicami,
4. Grupa Ukrzyżowania z 8 kaplicami.
Do dróżek zaliczane są również kaplice stojące przy kościele św. Michała i św. Rafała.
Na teranie Kalwarii Pacławskiej znajduje się jeszcze 5 kaplic, którch nie wlicza się do obchodów kalwaryjskich. Należą do nich: kaplica św. Anny, grobowiec Tyszkowskich, pustelnia św. Marii Magdaleny, kaplica św. Gabriela i Wniebowstąpienia Pana Jezusa.W dolinie rzeki Wiar granice tzw. Doliny Jozafata wytyczają trzy kamienne słupy.
W okresie istnienia Kalwarii w wyniku różnych zdarzeń, kradzieży, pożarów, forma i wyposażenie kaplic ulegało zmianie. Kolejni gwardianowie remontowali je, odnawiali, nadawali tym obiektom nowe kształty i wystrój. Kaplice budowano według jednego wzorca. Pod względem architektonicznym nawiązują do porządku klasycystycznego z elementami neogotyckimi i neobarokowymi. Wzniesione zostały na rzucie kwadratu lub prostokąta o kubaturze 20-30 metrów sześciennych, murowane jednokondygnacyjne z powtarzającymi się detalami architektonicznymi, w postaci narożników z pilastrami, oprofilowanych ścian gzymsami. Za najbardziej oryginalne i okazałe kaplice w Kalwarii Pacławskiej można uznać: Ratusz, Dom Kajfasza, Dom Matki Bożej, Grób Matki Bożej, Ukrzyżowanie, Kaplicę Matki Bożej Bolesnej, kaplicę św. Rafała.
Pierwszą stacją przy kościele jest kaplica św. Rafała. Wierni w tym miejscu otrzymują, od świętego - patrona podróżnych i chorych błogosławieństwo na dalszą drogę. Pielgrzymi schodząc ze wzgórza w kierunku północnym napotykają stację Kaplicę Wieczernik. Ta druga stacja na dróżkach Pana Jezusa jest również drugą stacją na dróżkach Matki Boskiej Bolesnej.
W kierunku północno-zachodnim, u stóp Góry Kalwaryjskiej po drugiej stronie rzeki Wiar wznosi się trzecia kapliczka. Posiada ona kształt wielkiego łuku i nazywana jest Bramą Wschodnią, przez którą po Ostatniej Wieczerzy wyszedł Jezus do Ogrojca. Niedaleko za rzeką Wiar (Cedron) na wzgórzu zwanym Górą Oliwną stoi czwarta kaplica Grobu Matki Bożej z 1825 r. Korpus budowli wznosi się na rzucie równoramiennego krzyża. Od strony północnej występuje węższe prezbiterium zakończone półkoliście. Kaplica nakryta jest dachem dwupołaciowym i zwieńczona wieżyczką, w której umieszczony został dzwon sygnaturkowy Od strony północno-wschodniej domurowana jest zakrystia. Do wnętrza kaplicy wchodzi się czteroma drzwiami, troje drzwi wykonane zostały w nawie głównej, czwarte prowadzą od zakrystii. Nad wejściem głównym zawieszony jest balkon z galeryjką. Stoi tam ołtarz nakryty zadaszeniem. Powyżej, nad gzymsem, występuje tympanon z rozetami. Wnętrze kaplicy oświetlone jest trzema półkolistymi, a prezbiterium dwoma oknami i jednym okrągłym. Posadzka wykonana jest z czarnych i białych kamiennych płytek. Na kolebkowym sklepieniu namalowane jest Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny w obecności Apostołów. W części wschodniej znajduje się chór, na którym ustawiona jest figurka Najświętszej Marii Panny. Prezbiterium od nawy głównej oddzielone jest metalowo-drewnianą kratą. Przestrzeń prezbiterium wypełnia ołtarz. Mensa ołtarzowa stoi osobno bez antepedium i tworzy katakumbowe locum dla ustawienia na niej trumny z figurką zaśniętej Matki Bożej.
W pobliżu tej kaplicy zostały wybudowane kaplice Ogrojec, Pojmanie. Kaplica zwana Ogrojcem wybudowana została w 1861 r. ściany kaplicy rozczłonkowane są pilastrami i gzymsami. Wejście do kaplicy poprzedzają kolumny, na których wspiera się tympanon. Dach kapliczki oraz fronton pokryty jest blachą. Całość wieńczy wieżyczka z krzyżem. Do kaplicy prowadzą drzwi metalowe, na płycinach których przypięte są dwa kielichy. Na ścianie przeciwległej od wejścia wisi obraz przedstawiający Pana Jezusa na modlitwie w Ogrojcu, w chwili gdy anioł podaje Mu kielich. Tłem dla obrazu jest krajobraz Jerozolimy umieszczony na ścianie. Na płaskim stropie widnieje kielich otoczony cierniową koroną. Po minięciu stacji Ogrojec i Pojmanie przybysze napotykają Bramę Południową, wyglądem przypominającą Jerozolimską. Przez tę bramę prowadzono Pana Jezusa do Jerozolimy.
W celu dojścia do kaplicy Annasza przedstawiającej dom arcykapłana należy przejść na drugą stronę rzeki Wiar przez Bramę Południową. Dziesiątą na dróżkach stacją jest kaplica Kajfasza. Kaplicę wzniesiono w 1825 r. Podzielona jest na dwa poziomy: górny, mieści się w nim właściwa kaplica, dolny, gdzie ulokowana jest ciemnica. Kaplica wzniesiona na rzucie prostokąta posiada duże przybudówki, które mieszczą zejście i wyjście z ciemnicy. Obiekt zdobiony jest pilastrami i gzymsami. Szczyty zakończone są tympanonami, w polu których widoczne są rozety Dach o kształcie siodłowym kryty jest blachą. Na drzwiach prowadzących do kaplicy przytwierdzona jest korona cierniowa. Na wprost wejścia ustawiony jest ołtarz. W części głównej ołtarza ustawiony jest obraz, malowany na płótnie, przedstawiający Pana Jezusa przed Kajfaszem w otoczeniu mieszkańców miasta. Na ścianie południowej i północnej umieszczone są dwa mniejsze obrazy, z których pierwszy ukazuje rozmowę Pana Jezusa przed Sanhedrynem, drugi natomiast cierniem ukoronowanie Pana Jezusa. Od strony południowej prowadzi wejście do ciemnicy Kamienne schody kierują pątników do pomieszczenia przekrytego sklepieniem kolebkowym, swoim kształtem przypominającym grotę. We wnętrzu ciemnicy ustawiona jest figura Pana Jezusa ubranego w białą szatę z rękami skrępowanymi z tyłu.
Na północny wschód poniżej Domku Matki Bożej postawiona jest kaplica Zaparcie się Piotra. Kolejną na dróżkach stacją jest ponownie kaplica Kajfasza. Wracanie się do tej kapliczki jest zgodne z Pismem świętym. Chrystus sądzony był przez arcykapłanów żydowskich: Annasza i Kajfasza. Ponieważ żaden z nich nie mógł znaleźć dowodów winy, Jezus Chrystus odsyłany był od jednego do drugiego.
Kaplice z łączącymi je dróżkami stanowią osnowę Kalwarii. Pierwszych 28 kaplic wybudował A.M. Fredro, które służyć miały do rozważania Męki Pańskiej. Wzorując się na modelu jerozolimskim wytyczono plan dróżek kalwaryjskich. Na krętej sieci dróżek wpisanej w krajobraz górski ulokowano kaplice. Do dnia dzisiejszego nie zachowała się żadna z kaplic fundacji A.M. Fredry. Na podstawie zachowanego materiału źródłowego można domniemywać, że te pierwsze kapliczki były drewniane lub też wykonane były w formie figur bądź krzyży. Przy kapliczkach bardzo często zamieszkiwali pustelnicy, którzy swoje życie spędzali na rozmyślaniu.
Za czasów działalności Sz. J. Dwernickiego w Kalwarii wybudowano 20 kaplic zarówno murowanych jak i drewnianych. We wnętrzach ustawiono figury obrazujące sceny z Drogi Krzyżowej, nadano kaplicom nazwy. Do roku 1875 ojcowie sprawujący godność gwardiana budowali nowe, jak i modernizowali już istniejące kaplice.
Na dróżkach występuje 41 kaplic kalwaryjskich, 35 murowanych, 6 drewnianych, jeden krzyż drewniany i trzy kamienne słupy. 35 kaplic i krzyż nad rzeką Wiar służą do rozważania tajemnic Męki Pańskiej, a także tajemnic związanych z życiem Matki Bożej (Zaśnięcia, Pogrzebu i Wniebowzięcia). Kaplice te nazywane są dróżkowe, bowiem przy nich w czasie odpustu odprawiane są specjalne nabożeństwa, tzw. "dróżki".
Kaplice dróżkowe można pogrupować w cztery zespoły:
1. Grupa Kajfasza z 8 kaplicami,
2. Grupa nad rzeką Cedron z 6 kaplicami i krzyżem,
3. Grupa Gradusów z 13 kaplicami,
4. Grupa Ukrzyżowania z 8 kaplicami.
Do dróżek zaliczane są również kaplice stojące przy kościele św. Michała i św. Rafała.
W okresie istnienia Kalwarii w wyniku różnych zdarzeń, kradzieży, pożarów, forma i wyposażenie kaplic ulegało zmianie. Kolejni gwardianowie remontowali je, odnawiali, nadawali tym obiektom nowe kształty i wystrój. Kaplice budowano według jednego wzorca. Pod względem architektonicznym nawiązują do porządku klasycystycznego z elementami neogotyckimi i neobarokowymi. Wzniesione zostały na rzucie kwadratu lub prostokąta o kubaturze 20-30 metrów sześciennych, murowane jednokondygnacyjne z powtarzającymi się detalami architektonicznymi, w postaci narożników z pilastrami, oprofilowanych ścian gzymsami. Za najbardziej oryginalne i okazałe kaplice w Kalwarii Pacławskiej można uznać: Ratusz, Dom Kajfasza, Dom Matki Bożej, Grób Matki Bożej, Ukrzyżowanie, Kaplicę Matki Bożej Bolesnej, kaplicę św. Rafała.
Pierwszą stacją przy kościele jest kaplica św. Rafała. Wierni w tym miejscu otrzymują, od świętego - patrona podróżnych i chorych błogosławieństwo na dalszą drogę. Pielgrzymi schodząc ze wzgórza w kierunku północnym napotykają stację Kaplicę Wieczernik. Ta druga stacja na dróżkach Pana Jezusa jest również drugą stacją na dróżkach Matki Boskiej Bolesnej.
W kierunku północno-zachodnim, u stóp Góry Kalwaryjskiej po drugiej stronie rzeki Wiar wznosi się trzecia kapliczka. Posiada ona kształt wielkiego łuku i nazywana jest Bramą Wschodnią, przez którą po Ostatniej Wieczerzy wyszedł Jezus do Ogrojca. Niedaleko za rzeką Wiar (Cedron) na wzgórzu zwanym Górą Oliwną stoi czwarta kaplica Grobu Matki Bożej z 1825 r. Korpus budowli wznosi się na rzucie równoramiennego krzyża. Od strony północnej występuje węższe prezbiterium zakończone półkoliście. Kaplica nakryta jest dachem dwupołaciowym i zwieńczona wieżyczką, w której umieszczony został dzwon sygnaturkowy Od strony północno-wschodniej domurowana jest zakrystia. Do wnętrza kaplicy wchodzi się czteroma drzwiami, troje drzwi wykonane zostały w nawie głównej, czwarte prowadzą od zakrystii. Nad wejściem głównym zawieszony jest balkon z galeryjką. Stoi tam ołtarz nakryty zadaszeniem. Powyżej, nad gzymsem, występuje tympanon z rozetami. Wnętrze kaplicy oświetlone jest trzema półkolistymi, a prezbiterium dwoma oknami i jednym okrągłym. Posadzka wykonana jest z czarnych i białych kamiennych płytek. Na kolebkowym sklepieniu namalowane jest Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny w obecności Apostołów. W części wschodniej znajduje się chór, na którym ustawiona jest figurka Najświętszej Marii Panny. Prezbiterium od nawy głównej oddzielone jest metalowo-drewnianą kratą. Przestrzeń prezbiterium wypełnia ołtarz. Mensa ołtarzowa stoi osobno bez antepedium i tworzy katakumbowe locum dla ustawienia na niej trumny z figurką zaśniętej Matki Bożej.
W celu dojścia do kaplicy Annasza przedstawiającej dom arcykapłana należy przejść na drugą stronę rzeki Wiar przez Bramę Południową. Dziesiątą na dróżkach stacją jest kaplica Kajfasza. Kaplicę wzniesiono w 1825 r. Podzielona jest na dwa poziomy: górny, mieści się w nim właściwa kaplica, dolny, gdzie ulokowana jest ciemnica. Kaplica wzniesiona na rzucie prostokąta posiada duże przybudówki, które mieszczą zejście i wyjście z ciemnicy. Obiekt zdobiony jest pilastrami i gzymsami. Szczyty zakończone są tympanonami, w polu których widoczne są rozety Dach o kształcie siodłowym kryty jest blachą. Na drzwiach prowadzących do kaplicy przytwierdzona jest korona cierniowa. Na wprost wejścia ustawiony jest ołtarz. W części głównej ołtarza ustawiony jest obraz, malowany na płótnie, przedstawiający Pana Jezusa przed Kajfaszem w otoczeniu mieszkańców miasta. Na ścianie południowej i północnej umieszczone są dwa mniejsze obrazy, z których pierwszy ukazuje rozmowę Pana Jezusa przed Sanhedrynem, drugi natomiast cierniem ukoronowanie Pana Jezusa. Od strony południowej prowadzi wejście do ciemnicy Kamienne schody kierują pątników do pomieszczenia przekrytego sklepieniem kolebkowym, swoim kształtem przypominającym grotę. We wnętrzu ciemnicy ustawiona jest figura Pana Jezusa ubranego w białą szatę z rękami skrępowanymi z tyłu.
Na północny wschód poniżej Domku Matki Bożej postawiona jest kaplica Zaparcie się Piotra. Kolejną na dróżkach stacją jest ponownie kaplica Kajfasza. Wracanie się do tej kapliczki jest zgodne z Pismem świętym. Chrystus sądzony był przez arcykapłanów żydowskich: Annasza i Kajfasza. Ponieważ żaden z nich nie mógł znaleźć dowodów winy, Jezus Chrystus odsyłany był od jednego do drugiego.
- 1
- 2