Kalwaria Pacławska

KAPLICE



Okazałą budowlą na dróżkach kalwaryjskich jest Ratusz u Piłata. Obiekt ten jest wzorowany na analogicznej kaplicy w Kalwarii Zebrzydowskiej. Wzniesiony jest na rzucie w kształcie litery T Budynek ten wybudowano w 1825 r. Kompozycyjnie może przypominać sylwetę ratusza. W jednym obiekcie mieszczą się: kaplica Biczowania, Cierniem Ukoronowanie, Ecce Homo, Pan Jezus przed Piłatem. Przed elewacją wybudowane zostały gradusy-stopnie schodowe ułożone na pochyłym terenie. Ratusz czyli sala sądowa Piłata ulokowana jest na piętrze, do którego wejście prowadzi bezpośrednio z terenu. Ukształtowanie terenu pozwoliło aby dalsze kaplice znajdowały się pod salą ratuszową. Niewielki plac pomiędzy Ratuszem, a gradusami ujęty został czterema odcinkami muru stanowiącego przedłużenie elewacji budynku. Piętrowa kaplica elewacje ma ozdobione lizenami i gzymsami. ściany wzmocnione są skośnymi skarpami. Nad frontonem w dachu wkomponowana jest półokrągła galeryjka z metalową balustradą. Obiekt przekryty jest dachem dwuspadowym, w środku którego wznosi się wieżyczka z sygnaturką Wnętrze sali ratuszowej ma wygląd surowy. Prezbiterium oddzielone jest od nawy wysokimi drewnianymi balaskami. Nie ma w nim ołtarza. Na północnej ścianie wisi obraz malowany na płótnie, przedstawiający Jezusa Chrystusa przed Piłatem.

Pod salą ratuszową znalazły miejsce trzy kapliczki umieszczone na jednym poziomie. Kaplice połączone są arkadami. światło do tych pomieszczeń wpada przez małe okienka - otwory. W kaplicy Biczowania Pana Jezusa pod drewnianą mensą widnieje polichromowana płaskorzeźba ze sceną biczowania. Przechodząc do następnej kaplicy pod łukiem arkady napotykamy ponownie drewnianą mensę, pod którą wisi polichromowana płaskorzeźba przedstawiająca ukoronowanie. Trzecią kapliczką po ubiczowaniu i koronowaniu cierniem jest kaplica rozmowy Pana Jezusa z Piłatem. Przy mensie zamieszczona jest polichromowana płaskorzeźba prezentująca nazwę kaplicy, tj. rozmowę Zbawiciela z Piłatem.

Na południowy zachód od Ratusza jest stacja u Heroda. Kaplica ta jest podobna do większości kaplic na Kalwarii. Wymurowana na planie kwadratu, pokryta dachem dwuspadowym, zwieńczona jest wieżyczką. Wnętrze odgrodzone jest od zewnątrz dębową barierką. Kaplica Prokli usytuowana jest na tym samym wzniesieniu co Gradusy i Ratusz. Nazwę wzięła od imienia żony Piłata. Prokla wg. Pisma św. miała oznajmujący sen o niewinności Pana Jezusa.

Dalsza droga wiedzie do stacji Pierwszego Upadku Pana Jezusa. Kaplica ta wybudowana została w 1861 r. i ma przypominać wszystkim pielgrzymom pierwszy upadek Pana Jezusa niosącego krzyż na Golgotę. Zaliczana jest do dróżek Pana Jezusa i Matki Bożej Bolesnej. Kaplica otwarta jest z czterech stron arkadami o łuku półkolistym. W narożnikach występują ciężkie kolumny wtapiające się w obrys obiektu. Dach zwieńczony jest lekką wieżyczką,. Wewnątrz miejsce ołtarza wypełnia kamienna figura upadającego Pana Jezusa pod krzyżem.

Miejsce spotkania Pana Jezusa z Matką Swoją w drodze na Golgotę upamiętnia kaplica Matki Bożej Bolesnej. Zwie się ją również kaplicą Najświętszego Serca Matki Bożej. Stacja ta rozważana jest na dróżkach Męki Pana Jezusa, jak i boleści Matki Bożej. Kaplica wyróżnia się spośród innych swoją formą, ponieważ zbudowana została na planie serca. Wewnątrz obiektu u szczytu kształtu serca nad mensami przytwierdzone są dwa obrazy malowane na płótnie, z których jeden przedstawia Najświętszą Pannę Marię Bolesną z mieczem przenikającym Jej serce, zaś drugi upadek Pana Jezusa dźwigającego krzyż razem z Szymonem. Po przeciwległej stronie na ścianie namalowane są postacie św. Piotra z kluczami oraz św. Jana Apostoła z kielichem i księgą. Wnętrze przekrywa sklepienie kolebkowe malowane w kolorze błękitnym ze srebrnymi gwiazdami.

W połowie wysokości góry kalwaryjskiej położona jest kaplica "Szymona Cyrenejczyka". Przypominać ma pielgrzymom scenę w której to człowiek imieniem Szymon, rodem z Cyreny pomaga dźwigać Jezusowi ciężki krzyż. Kaplica murowana, wyglądem przypomina kaplicę Pierwszego Upadku Pana Jezusa. Przez sześć półkolistych arkad widać jej wnętrze, odgrodzone od zewnątrz drewnianym płotkiem. Obiekt nakryty jest dachem czteropołaciowym zakończonym wieżyczką. Wewnątrz na postumencie ustawione są figury kamienne Pana Jezusa i Cyrenejczyka. Postać Chrystusa jest pochylona pod ciężarem dębowego krzyża. Kaplica zaliczana jest do dróżek Pana Jezusa i Matki Bożej Bolesnej. Grupę Gradusów kończą kaplice poświęcone św. Weronice i drugiemu upadkowi Pana Jezusa. Ta ostatnia znajduje się na skraju lasu przed stromym podejściem pod górę.

Kolejne stacje drogi krzyżowej zlokalizowane zostały na coraz to wyższych od poprzednich poziomach góry. Kaplica zwana Trzy Marie powstała w 1873 r. Przypominać ma spotkanie Chrystusa z płaczącymi niewiastami na drodze krzyżowej. Kaplica ta wyróżnia się oryginalną formą architektoniczną. W przeciwieństwie do innych zbudowana została z drewna. ściany oszalowane są deskami ułożonymi pionowo. Dach kryty blachą, otrzymał kształt niepełnej koleby. Obiekt wybudowany na rzucie trapezu rozszerza się ku wejściu, tworząc otwartą galeryjkę z drewnianą balustradą. Fronton tworzą cztery drewniane słupy podtrzymujące łukowato profilowany dach. We wnętrzu na kamiennym bloku ustawione zostały kamienne figury trzech Marii. Na postumencie uwiecznione zostały słowa, jakie Pan Jezus skierował do płaczących niewiast: "nie płaczcie nade Mną, ale nad dziećmi waszymi". Za tą sceną na ścianie jest umieszczony krzyż. Fundatorem wnętrza tej kaplicy był Józef Tyszkowski.

Po stacji Trzeci Upadek następują kolejno stacje Obnażenie, Ukrzyżowanie, Zdjęcie z Krzyża i złożenie do Grobu. Kaplica Ukrzyżowania Pana Jezusa zbudowana w 1864. r. Sąsiaduje z dwoma kaplicami: Zdjęcie z Krzyża i Obnażenie Pana Jezusa. pod względem formy architektonicznej zaliczania jest do najpiękniejszych z kaplic. Naroża kaplicy wzbogacone są kolumnami i lizenami. Nad głównym wejściem we wnęce umieszczony jest malowany na blasze obraz: "Ukrzyżowanie Pana Jezusa". Powyżej gzymsu wieńczącego wykształcony jest tympanon. Obiekt pokryty jest dachem dwupołaciowym, nad którym widnieje duża neobarokowa sygnaturka. Wnętrze kaplicy urządzone zostało w duchu barokowym. Naprzeciw wejścia znajduje się ołtarz główny. W części centralnej ołtarza jest postać umierającego Pana Jezusa na krzyżu. Drewniany ołtarz pokryty jest powłokami malarskim imitującymi marmur.

Górną część ołtarza zdobi ośmioramienna rozeta. W prezbiterium na sklepieniu namalowany jest krzyż unoszony przez sześć aniołków. Sklepienie nawy głównej pokryte jest malowidłem przedstawiającym Pana Jezusa jako dobrego pasterza. W nawie głównej, z prawej strony, ustawiony jest mały ołtarz z figurą Pana Jezusa "Ecce Homo". Drewniany ołtarzyk pod względem kolorystycznym nawiązuj e do głównego ołtarza. Po przeciwnej stronie nawy wisi obraz malowany na płótnie ze sceną zdjęcia Pana Jezusa z krzyża. Kaplica wyposażona jest w mały chórek z drewnianą balustradą.

Według Pisma św. we wszystkich stacjach Drogi Krzyżowej Panu Jezusowi towarzyszy Matka Boska Bolesna. Jej również są poświęcone dróżki.
Dróżki Wniebowzięcia i Pogrzebu Matki Boskiej kolejno wiodą przez Domek Matki Bożej, Testament, Pożegnanie z Apostołami, Zaśnięcie Matki Bożej, obecność Pana Jezusa przy zaśnięciu, Pogrzeb Matki Bożej, Grób Matki Bożej, powtórnie Grób Matki Bożej, Wniebowzięcie, Maria po Prawicy Jezusa, Ukoronowanie, Królowa Aniołów, Królowa Wszystkich świętych, Najwyższa godność po Panu Bogu.

Do dróżek należy stojąca niedaleko kościoła kaplica św. Michała. Zbudowana została w 1867 r. Należy do szeregu kaplic z dróżek Matki Bożej Bolesnej. Fasada ozdobiona jest pilastrami. Dach kapliczki typu siodłowego pokryty jest blachą. Na szczycie ustawiona jest wieżyczka zwieńczona krzyżem. Wnętrze oświetlają dwa małe okienka o kształcie ostrołukowym. Do kaplicy prowadzą metalowe drzwi. Na ścianie przeciwległej umieszczony jest dużych rozmiarów obraz olejny, przedstawiający św. Michała zwalczającego szatana. Kaplica kryta jest stropem płaskim, posadzkę ma wybrukowaną rzecznym kamieniem.

Na wspomnienie i uwagę zasługują kaplice:
1. św. Anny, zbudowana w 1868 r. otoczona żelazną, balustradą,
2. Grobowiec Tyszkowskich, wzniesiony w okresie 1896-1906 przez Pawła Tyszkowskiego w stylu neogotyckim. W krypcie pod posadzką kaplicy jest grobowiec rodziny Tyszkowskich,
3. Pustelnia Marii Magdaleny z 1870 r. stojąca samotnie. Wewnątrz tej kaplicy jest obraz świętej z XVIII wieku, do którego pielgrzymują ludzie przez cały rok