Kalwaria Pacławska

przystanek 5

ZIELONA KLASA - ROŚLINY REZERWATU
Żywiec gruczołowaty (Dentaria glandulosa) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny kapustowatych. Jest subendemitem ogólnokarpackim. Poza Karpatami występuje tylko w niewielu miejscach na niżu. Łodyga: wzniesiona, naga, nierozgałęziona, osiąga wysokość 10-30 cm. Roślina ma słaby zapach czosnku. Liście: roślina wytwarza tylko kilka liści: przy ziemi 1 lub 2 liście odziomkowe i na łodydze, w jej górnej części 3 liście tworzące okółek. Wszystkie liście są złożone - dłoniasto trójlistkowe. Poszczególne listki są lśniące, podługowatolancetowate i zaostrzone, a ich brzegi są nierówno ząbkowane. Wyrastają równocześnie z kwiatami. Kwiaty: wyrastają na długich szypułkach na szczycie łodygi, tworząc grono zawierające tylko kilka dużych kwiatów. Zarówno kielich, jak i korona są wolne i mają po 4 działki. Działki korony (płatki) mają fioletowy kolor, słupek jest jeden, pręcików 6 dwusilnych (4 dłuższe i 2 krótsze). Roślina kwitnie wiosną (kwiecień), przed rozwojem liści przez drzewa, pod którymi rośnie, jest owadopylna. Owoc: wydłużona łuszczyna z okrągławymi, ciemnymi nasionami. Rośnie przeważnie w lasach liściastych (głównie bukowych), gdzie tworzy często całe łany, ale spotkać ją można także w lasach mieszanych i iglastych. Roślina cieniolubna, typowo leśna.

Pierwiosnek wyniosły (syn. pierwiosnka wyniosła) (Primula elatior L.) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny pierwiosnkowatych. Rośnie dziko głównie w górach (od Pirenejów i Alp po Ural i Ałtaj. W Polsce w Sudetach i Karpatach, rzadko na niżu. Łodyga: owłosiony białymi, kędzierzawymi włoskami głąbik o wysokości 10-40 cm. Liście: podłużnie jajowate lub okrągławe, pomarszczone, omszone po obu stronach blaszki. Mają oskrzydlone ogonki i tworzą przyziemną różyczkę liściową. Kwiaty: zebrane w podbaldach na szczycie głąbika. Kielich dwubarwny, ściśle otaczający siarkowożółtą koronę z pomarańczową gardzielą. Kwiaty na szypułkach, zwisające o średnicy korony do 20 mm. Płatki korony o płaskich brzegach. W kwiatach występuje różnosłupkowość utrudniająca samozapylenie. Owoce: torebka dłuższa niż kielich) z nasionami o długości ok. 1,5 mm. Wilgotne łąki i murawy, lasy i zarośla. Roślina objęta częściową ochroną gatunkową w Polsce.

Zawielec gajowy (Anemone nemorosa L.) - rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych liczący około 120 gatunków. Niektóre gatunki są popularnymi roślinami ozdobnymi. Gatunki występujące dziko w Polsce: zawilec gajowy - pospolita bylina leśna, kwitnie na biało, najczęściej występujący gatunek zawilca w Polsce, zawilec narcyzowy (Anemone narcissiflora L.) - rośnie w piętrze alpejskim, chroniony, zawilec wielkokwiatowy - rośnie na ciepłych zboczach, chroniony, zawilec żółty - częsty, lecz nieco rzadszy od zawilca gajowego, rośnie w lasach liściastych

Miodunka ćma (Pulmonaria obscura) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny ogórecznikowatych. Pospolita na całym terenie Polski. Gatunek rodzimy. Łodyga: wzniesiona, pojedyncza, lub słabo rozgałęziająca się, kanciasta i cała silnie, gruczołowato owłosiona. Wysokość 20-30 cm. Liście: Przy pomocy liści najłatwiej odróżnić ją od podobnego gatunku - miodunki plamistej. Liście odziomkowe wyrastają na ogonkach niewyraźnie oskrzydlonych, dłuższych od blaszki, a blaszka jest 2 razy dłuższa od szerokości. Liście są bez plam, lub z nieznacznymi, jasnozielonymi. Liście łodygowe lancetowatego kształtu, dolne na krótkich ogonkach, górne siedzące. Górna powierzchnia wszystkich liści pokryta szorstkimi długimi szczecinkami, pomiędzy którymi znajdują się krótsze brodawki i nieliczne gruczoły. Kwiaty: promieniste, dwubarwne; młode kwiaty są różowoczerwone, starsze czerwonofioloetowe. Wyrastają na krótkich, silnie gruczołowato owłosionych szypułkach, tworząc na szczycie łodygi stosunkowo gęsty kwiatostan typu dwustronny sierpik. Kielich rurkowaty, złożony z 5 jednakowych, trójkątnych ząbków. Korona wewnątrz z 5 łukowatymi i orzęsionymi liniami. Kwitnie wczesną wiosną - od marca do maja. Kwiaty zapylane przez błonkówki. Roślina posiada podwójne zabezpieczenie przed niekorzystnym dla niej samozapyleniem - różnosłupkowość i samopłonność. Część kwiatów ma mianowicie słupki wyższe od pręcików, część kwiatów odwrotnie. Owoc: rozłupnia rozpadająca się na 4 brunatne lub czarne orzeszki. Występuje: Lasy liściaste, zarośla (zwłaszcza nadrzeczne). Jeden z naszych gatunków zakwitających i rozwijających liście wczesną wiosną, jeszcze przed rozwinięciem liści przez drzewa, pod którymi rośnie. Najczęściej rośnie na glebach próchniczych, dobrze przewietrzanych. Jest cieniolubnym hemikryptofitem.

Zimowit jesienny (Colchicum autumnale) - rodzaj roślin z rodziny zimowitowatych. Jego ojczyzną jest zachodnia Azja i wybrzeża Morza Śródziemnego. Należy do niego ok. 60 gatunków. Jego liście, bulwy i nasiona zawierają alkaloid kolchicynę, która w nawet małych ilościach jest trująca. Ceniony jako roślina ozdobna. Roślina lecznicza - ze względu na zawartość kolchicyny od wieków wykorzystywany był w medycynie ludowej przy leczeniu ataków podagry i dny moczowej. Uznawany był też za roślinę magiczną, jego bulwy noszone w kieszeni miały zapobiegać bólom zębów i chorobom. Obecnie jest wykorzystywany jako surowiec do otrzymywania kolochicyny, preparatów stosowanych przy atakach skazy moczowej i preparatów cytotoksycznych. Jest rośliną śmiertelnie trującą. Objęty ścisłą ochroną gatunkową

Źrodło: Wikipedia